جهان حسى و موجودات عينى و پديده‌هاى مادى نيرو و انرژى است كه حقيقت واحده است ، و اختلافات موجودات محسوس هيچ يك ذاتى ماده نبوده همه عرضى و حادث است ، ماده علة العلل جهان نيست . وقتى از نظر علم انتهاى موجودات بسوى قوّه و انرژى كه يك حقيقت واحد است دانسته شد بدون تردد احتياج عالم بافريدگار جهان - سبب فاعلى - نيز قطعى ميگردد زيرا يك حقيقت واحده كه از علم و قدرت و حكمت و تدبير فاقد باشد نمىتواند سبب و منشاء اين همه آثار متضاد و ظواهر مختلف باشد . طبيعت آب نمىتواند در حد ذات خود سردى و گرمى داشته باشد ، آتش نمىتواند با تأثير حرارت تأثير سيراب شدن را نيز واجد باشد . اساسا اعتبار تمام علوم تجربى بر همين نكته استوار است كه يك حقيقت مادى واحد نمىتواند دو اثر متضاد را از خود بروز دهد ، مثلا دكترى در اثر تجربهء مكرر و آزمايش متوالى متوجه شد كه فلان دواء بسبب بر طرف كردن مرض معينى ميگردد ، فورا اعلام ميدارد كه فلان دواء براى رفع فلان مرض سفيد است او احتمال نميدهد كه همين دوا سبب وجود آن مرض گردد و يك شئ واحد با طبيعت وحدانى خود اثرات متضادى داشته باشد ، و اگر چنين مىشد دكتر نمىتوانست حكم قطعى صادر كند . بارى اختلاف موجودات كاشف از تأثير ارادهء واجب الوجود مختار و توانا و دانا مىباشد .